Καρακάνα Χρύσα: Εμμηνόπαυση και Νευρικό Σύστημα: Όταν το σώμα γίνεται πιο ευαίσθητο

Η εμμηνόπαυση συνήθως περιγράφεται κυρίως ως μια ορμονική μετάβαση. Συχνά η συζήτηση επικεντρώνεται στις αλλαγές των οιστρογόνων και της προγεστερόνης και στον τρόπο με τον οποίο το σώμα προσαρμόζεται σε αυτές. Ωστόσο, μια λιγότερο συζητημένη αλλά εξίσου σημαντική διάσταση αυτής της περιόδου αφορά το νευρικό σύστημα.

Πολλές γυναίκες στην περίοδο της εμμηνόπαυσης παρατηρούν ότι η συνολική τους νευροβιολογική ευαισθησία αυξάνεται. Το σώμα μπορεί να αντιδρά πιο γρήγορα σε ερεθίσματα και να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να επανέλθει σε κατάσταση ηρεμίας. Αυτή η αλλαγή συχνά εκδηλώνεται μέσα από συμπτώματα όπως ελαφρύτερος και πιο διακοπτόμενος ύπνος, αυξημένη ευαισθησία στο στρες, έντονη εγρήγορση ή μια αίσθηση ταυτόχρονης κόπωσης και υπερδιέγερσης.

Όταν το σώμα αντιδρά πιο γρήγορα και ηρεμεί πιο αργά

Κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης, είναι συχνό το φαινόμενο το νευρικό σύστημα να ενεργοποιείται πιο εύκολα, ενώ η διαδικασία της επαναφοράς στην ηρεμία γίνεται πιο αργή. Η αντοχή στο στρες μπορεί να μειωθεί, ο ύπνος να γίνει πιο εύθραυστος και τα συναισθήματα να βιώνονται πιο έντονα.

Παρόλο που η καθημερινότητα εξωτερικά μπορεί να φαίνεται αμετάβλητη, πολλές γυναίκες περιγράφουν ότι η εσωτερική εμπειρία της ζωής γίνεται πιο «δυνατή».Μικρά γεγονότα μπορεί να προκαλούν μεγαλύτερη αντίδραση, ενώ η αποκατάσταση μετά από στρεσογόνες καταστάσεις μπορεί να απαιτεί περισσότερο χρόνο.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι συνηθισμένες συμβουλές που βασίζονται στην ένταση και στην υπερπροσπάθεια , όπως περισσότερη άσκηση, μεγαλύτερη πειθαρχία ή η προτροπή να «αντέξει κανείς» , δεν είναι πάντα αποτελεσματικές.Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί μάλιστα να εντείνουν την αίσθηση υπερδιέγερσης του οργανισμού.

Έτσι συνήθως προτείνεται

– Η σημασία της ρύθμισης του νευρικού συστήματος

Σύγχρονες προσεγγίσεις στη ψυχολογία και στη σωματική ρύθμιση δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο του νευρικού συστήματος κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης. Το σώμα δεν χρειάζεται απαραίτητα περισσότερη ένταση, αλλά περισσότερη ρύθμιση.

Πρακτικές που χαρακτηρίζονται από ήπια κίνηση, απλή και φυσική αναπνοή, επαναληπτικότητα και ρυθμό μπορούν να βοηθήσουν το νευρικό σύστημα να μετακινηθεί σταδιακά από την υπερένταση προς την ηρεμία.

Παράλληλα, μορφές υποστηριζόμενης ξεκούρασης και συνειδητής χαλάρωσης δεν αποτελούν ένδειξη αδυναμίας ή πολυτέλειας, αλλά σημαντικά εργαλεία αποκατάστασης.

Το νευρικό σύστημα δεν ρυθμίζεται αποτελεσματικά μέσω εντολών ή γνωστικών προσπαθειών να «ηρεμήσουμε». Αντίθετα, ανταποκρίνεται σε εμπειρίες ασφάλειας. Όταν το σώμα λαμβάνει επαναλαμβανόμενα σήματα ότι βρίσκεται σε ασφαλές περιβάλλον, ενεργοποιούνται οι φυσικοί μηχανισμοί αυτορρύθμισης.

– Η έννοια της επαναφοράς και όχι της «επιδιόρθωσης»

Συχνά γίνεται λόγος για «επανεκκίνηση»( reset) του νευρικού συστήματος, σαν να πρόκειται για μια διαδικασία διόρθωσης που επαναφέρει το σώμα σε μια προηγούμενη κατάσταση.

Ωστόσο, η εμμηνόπαυση δεν αποτελεί επιστροφή στο παρελθόν, αλλά μια βιολογική μετάβαση που απαιτεί προσαρμογή.

Σε αυτό το πλαίσιο, η έννοια της επαναφοράς μπορεί να γίνει πιο ρεαλιστική και υποστηρικτική.

Αντί για μια δραστική αλλαγή κατάστασης, πρόκειται για μια διαδικασία σταδιακής επιστροφής σε ένα βασικό επίπεδο ισορροπίας επαναλαμβανόμενο .

Αυτή η επαναφορά μπορεί να είναι απαραίτητη μετά από μια δύσκολη νύχτα ύπνου, μετά από έντονη συναισθηματική εμπειρία ή μετά από μια απαιτητική ημέρα. Η διαδικασία αυτή δεν συμβαίνει απότομα, αλλά μέσα από μικρές, επαναλαμβανόμενες στιγμές ρύθμισης.

– Η ευαισθησία του σώματος ως πηγή πληροφορίας

Ένα σημαντικό ψυχολογικό βήμα για πολλές γυναίκες είναι η αναθεώρηση της ιδέας ότι το σώμα «αποδυναμώνεται» ή «καταρρέει» κατά την εμμηνόπαυση. Στην πραγματικότητα, αυτό που συχνά συμβαίνει είναι μια αύξηση της ευαισθησίας του οργανισμού.

Η αυξημένη αυτή ευαισθησία δεν αποτελεί απαραίτητα πρόβλημα. Μπορεί να λειτουργήσει ως μια μορφή πληροφορίας που βοηθά το άτομο να αναγνωρίσει πιο καθαρά τις ανάγκες του σώματος για ξεκούραση, ρυθμό, ηρεμία και φροντίδα.

Όταν οι ενδείξεις του σώματος δεν αγνοούνται αλλά λαμβάνονται υπόψη, πολλές γυναίκες παρατηρούν ότι η συνολική ένταση μειώνεται σταδιακά και δημιουργείται περισσότερος χώρος για ισορροπία.

– Μια διαφορετική μορφή δύναμης

Η περίοδος της εμμηνόπαυσης συχνά φέρνει μαζί της μια διαφορετική κατανόηση της έννοιας της δύναμης. Η δύναμη δεν σχετίζεται πλέον αποκλειστικά με την αντοχή ή με την ικανότητα να πιέζει κανείς τον εαυτό του να συνεχίσει.

Αντίθετα, αναδύεται μια πιο ήσυχη μορφή ανθεκτικότητας:

* η ικανότητα να αναγνωρίζει κανείς πότε χρειάζεται παύση

* να επιλέγει πρακτικές που υποστηρίζουν τη ρύθμιση αντί να αυξάνουν την ένταση

* να επιτρέπει στο σώμα να καθοδηγεί τον ρυθμό της προσαρμογής.

Σε αυτή τη φάση της ζωής, η σταθερότητα δεν προκύπτει μόνο μέσα από την προσπάθεια.

Συχνά προκύπτει μέσα από την απαλότητα, την προσοχή και την εμπιστοσύνη ότι το σώμα, όταν υποστηρίζεται, διαθέτει την ικανότητα να επανέρχεται σταδιακά σε κατάσταση ισορροπίας.

Γι’ αυτό και η άσκηση σε αυτή τη φάση της ζωής καλό είναι να προσεγγίζεται με μεγαλύτερη φροντίδα προς το σώμα και το νευρικό σύστημα.

Μερικές κατευθύνσεις ήπιες αλλά εξίσου χρήσιμες είναι να επιλέξεις σε αυτή τη φάση της ζωής σου κάποιες μορφές ασκήσεις όπως :

* Προτίμησε ήπιες  και ρυθμικές μορφές άσκησης όπως περπάτημα, γιόγκα, pilates ή ήπια ενδυνάμωση.

* Έμφαση στην αναπνοή  κατά τη διάρκεια των ασκήσεων, καθώς βοηθά το νευρικό σύστημα να ρυθμιστεί.

* Απέφυγε την υπερβολική ένταση και εξάντληση, ειδικά σε περιόδους που το σώμα είναι ήδη στρεσαρισμένο ή κουρασμένο.

* Ενσωμάτωσε μικρά διαλείμματα αποκατάστασης, διατάσεις ή χαλαρωτικές κινήσεις.

* Άκου το σώμα σου και προσάρμοσε την ένταση της άσκησης ανάλογα με τα επίπεδα ενέργειας της ημέρας.

Μια φυσική κατάσταση χωρίς φόβο και τρόμο αντιμετωπίζεται όμορφα αφήνοντας κάτι που ήταν υπέροχο μα ξεκινώντας κάτι ακόμα πιο ενδιαφέρον  και νέο !

Ας αφήσουμε το φόβο και ας τ αγκαλιάσουμε με κατανόηση αυτή τη μεταβατική πορεία της γυναίκας.

Καρακάνα Χρύσα

Ψυχολόγος, Συντονίστρια ΕΞελίσσω, Ιατρική ΨυχολογίαΓνωσιακή Συμπεριφοριστική Θεραπεία