Παινέση Νικολέττα: Δεν αρκεί να μιλάμε για ισότητα. Πρέπει να μπορούμε να εγγυηθούμε την ασφάλεια.

Stay connected

 

Υπάρχουν γυναίκες που φοβούνται να επιστρέψουν στο σπίτι τους. Γυναίκες που έχουν μάθει να αναγνωρίζουν τον ήχο των βημάτων, να προσέχουν κάθε λέξη, να αποφεύγουν κάθε αφορμή που μπορεί να προκαλέσει θυμό. Γυναίκες που χαμογελούν δημόσια και κλαίνε πίσω από κλειστές πόρτες. Και υπάρχουν γυναίκες που δεν πρόλαβαν να ζητήσουν βοήθεια, που δεν κατάφεραν να φύγουν, που έχασαν τη ζωή τους επειδή κάποιος θεώρησε ότι είχε δικαίωμα πάνω σε αυτήν.

Κάθε χρόνο, στις 25 Νοεμβρίου, μιλάμε για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών. Όμως, η ημέρα αυτή δεν πρέπει να αποτελεί απλώς μια αφορμή για επετειακές αναρτήσεις και μηνύματα ευαισθητοποίησης. Είναι μια υπενθύμιση ότι πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένας άνθρωπος, μια ιστορία, μια ζωή που αξίζει να προστατευτεί.

Τα δικαιώματα που σήμερα θεωρούμε αυτονόητα δεν χαρίστηκαν. Κατακτήθηκαν μέσα από τους αγώνες γυναικών που διεκδίκησαν να μπορούν να αποφασίζουν για τη ζωή τους, να εργάζονται, να εκφράζονται, να επιλέγουν, να ζουν ελεύθερες. Σε αυτές τις γυναίκες οφείλουμε πολλά. Και σε όσες έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της έμφυλης βίας οφείλουμε να μη συνηθίσουμε ποτέ την απώλειά τους.

Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, που κυρώθηκε στη χώρα μας με τον Ν. 4531/2018, καθώς και ο Ν. 3500/2006 για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας και οι μεταγενέστερες νομοθετικές παρεμβάσεις, αποτελούν σημαντικές κατακτήσεις. Ωστόσο, η ύπαρξη ενός νόμου δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε γυναίκα έχει πραγματική πρόσβαση στην προστασία που δικαιούται.

Ας σκεφτούμε μια γυναίκα που αποφασίζει να εγκαταλείψει ένα κακοποιητικό περιβάλλον. Πού θα πάει; Πού θα κοιμηθεί εκείνη και τα παιδιά της; Πώς θα καλύψει τις βασικές ανάγκες τους, όταν μπορεί να μην έχει ούτε οικονομική ανεξαρτησία; Τι συμβαίνει όταν δεν υπάρχει διαθέσιμη θέση σε ξενώνα ή όταν στην περιοχή της δεν υπάρχουν οι απαραίτητες δυνατότητες άμεσης φιλοξενίας;

Πόσο εύκολο είναι να ρωτάμε «γιατί δεν έφυγε;», όταν δεν έχουμε εξασφαλίσει τις συνθήκες για να μπορέσει να φύγει με ασφάλεια;

Η προστασία δεν μπορεί να εξαντλείται στη σύσταση «απομακρύνσου από τον κακοποιητή». Χρειάζεται ένα πραγματικό δίχτυ ασφαλείας: επαρκείς ξενώνες και δυνατότητες έκτακτης φιλοξενίας, προσωρινή στέγαση όταν δεν υπάρχει διαθέσιμη θέση, άμεσο έκτακτο οικονομικό βοήθημα για τις πρώτες ανάγκες, νομική συνδρομή και συνεχή ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Μια γυναίκα δεν πρέπει να αναγκάζεται να επιστρέψει σε ένα περιβάλλον βίας επειδή δεν έχει χρήματα για να επιβιώσει.

Εξίσου σημαντική είναι η στάση των θεσμών. Η πρώτη επαφή μιας γυναίκας με την Αστυνομία, όταν αποφασίζει να καταγγείλει τη βία που βιώνει, μπορεί να καθορίσει πολλά. Χρειάζεται εκπαίδευση, ευαισθητοποίηση, σεβασμός και ουσιαστική ανταπόκριση. Καμία γυναίκα δεν πρέπει να αισθάνεται ότι αμφισβητείται, ότι κατηγορείται ή ότι πρέπει να αποδείξει πως αξίζει να προστατευτεί. Η αναζήτηση βοήθειας δεν πρέπει να γίνεται μια ακόμη τραυματική εμπειρία.

Όμως, η αλλαγή δεν αφορά μόνο την Πολιτεία. Αφορά και την καθημερινότητά μας, τις αντιλήψεις που αναπαράγουμε και τα στερεότυπα που εξακολουθούν να θεωρούνται φυσιολογικά.

«Φτάσε σπίτι και πλύνε κανένα πιάτο».
«Γιατί δεν έφυγε νωρίτερα;»
«Κάτι θα του έκανε κι αυτή».
«Μην προκαλείς με τα ρούχα σου».
«Έτσι είναι οι άντρες».

Πίσω από τέτοιες φράσεις κρύβεται μια βαθιά ριζωμένη αντίληψη για τους ρόλους των φύλων. Όμως, καμία γυναίκα δεν γεννήθηκε για να υπηρετεί, να υπακούει ή να ανέχεται. Δεν χρειάζεται να είναι η τέλεια σύζυγος, μητέρα ή νοικοκυρά για να δικαιούται σεβασμό. Δεν ευθύνεται για την κακοποίηση που υφίσταται, δεν προκαλεί τη βία με την εμφάνισή της και δεν οφείλει εξηγήσεις επειδή επιλέγει να φύγει.

Ως επαγγελματίες ψυχικής υγείας, έχουμε ευθύνη να ακούμε χωρίς να κρίνουμε, να αναγνωρίζουμε ακόμη και τις αόρατες μορφές βίας και να στηρίζουμε τις γυναίκες χωρίς να τους αφαιρούμε το δικαίωμα να αποφασίζουν οι ίδιες για τη ζωή τους. Η πρόληψη, όμως, ξεκινά πολύ νωρίτερα: από την οικογένεια, το σχολείο, τον τρόπο που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας, από το να μάθουμε στα αγόρια ότι η αγάπη δεν σημαίνει έλεγχος και στα κορίτσια ότι δεν χρειάζεται να ανέχονται τον φόβο για να κρατήσουν μια σχέση.

Η 25η Νοεμβρίου δεν είναι μόνο ημέρα μνήμης. Είναι ημέρα ευθύνης και διεκδίκησης. Χρειαζόμαστε περισσότερες υπηρεσίες, περισσότερους πόρους, πραγματικές δυνατότητες φιλοξενίας, οικονομική στήριξη, καλύτερη θεσμική ανταπόκριση και μια κοινωνία που δεν θα αναζητά δικαιολογίες για τον θύτη ούτε ευθύνες στο θύμα.

Γιατί μια γυναίκα δεν πρέπει να χρειάζεται να φτάσει στο όριο για να την ακούσουμε. Δεν πρέπει να χρειάζεται να χάσει τη ζωή της για να καταλάβουμε πόσο κινδύνευε. Και δεν πρέπει να καλείται να βρει μόνη της τη διέξοδο από μια κατάσταση από την οποία η κοινωνία οφείλει να τη βοηθήσει να ξεφύγει.

Δεν αρκεί να της πούμε «μίλησε». Πρέπει να υπάρχει κάποιος να την ακούσει. Δεν αρκεί να της πούμε «φύγε». Πρέπει να υπάρχει κάπου να πάει. Δεν αρκεί να της πούμε «είμαστε δίπλα σου». Πρέπει να το αποδεικνύουμε με πράξεις.

Γιατί η ασφάλεια, η αξιοπρέπεια και η ελευθερία δεν είναι προνόμια. Είναι δικαιώματα κάθε γυναίκας.

Δεν είναι αγάπη όταν φοβάσαι.

25 Νοεμβρίου – Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών.

Παινέση Νικολέττα,

Ψυχολόγος MSc



Translate »
This website uses cookies and asks your personal data to enhance your browsing experience.