Παινέση Νικολέττα: Η ψυχολογία των παιδιών στην εποχή της οθόνης

Παιδιά που βαριούνται εύκολα, εκνευρίζονται γρήγορα, δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν και δεν αντέχουν το “όχι”. Είναι μια εικόνα που συναντούν όλο και πιο συχνά γονείς, εκπαιδευτικοί και ειδικοί ψυχικής υγείας.

Η υπερβολική έκθεση σε κινητά, tablets, videogames και βίντεο μικρής διάρκειας φαίνεται πως επηρεάζει ουσιαστικά τον τρόπο που λειτουργεί ο παιδικός εγκέφαλος. Οι γρήγορες εικόνες, η συνεχής εναλλαγή ερεθισμάτων και η άμεση ανταμοιβή “εκπαιδεύουν” το παιδί να ζητά συνεχώς ένταση και γρήγορη ικανοποίηση.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα δραστηριότητες όπως το διάβασμα, το μάθημα ή ακόμη και το ελεύθερο παιχνίδι να μοιάζουν κουραστικά ή βαρετά. Παράλληλα, πολλά παιδιά δυσκολεύονται πλέον να περιμένουν, να διαχειριστούν τη ματαίωση ή να ηρεμήσουν χωρίς μια οθόνη.

Έρευνες της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής έχουν συνδέσει τη μεγάλη χρήση οθονών με δυσκολίες συγκέντρωσης, διαταραχές ύπνου, αυξημένη ευερεθιστότητα και συναισθηματική απορρύθμιση. Όταν η οθόνη γίνεται ο βασικός τρόπος ψυχαγωγίας ή ηρεμίας, το παιδί δεν μαθαίνει εύκολα να διαχειρίζεται μόνο του τα συναισθήματά του.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η επίδραση στον ύπνο. Η χρήση κινητού ή tablet πριν τον ύπνο κρατά τον εγκέφαλο σε εγρήγορση, με αποτέλεσμα πολλά παιδιά να κοιμούνται πιο δύσκολα και να εμφανίζουν περισσότερη ένταση μέσα στην ημέρα.

Το ζητούμενο δεν είναι η δαιμονοποίηση της τεχνολογίας αλλά η ισορροπία. Τα παιδιά έχουν ανάγκη από όρια, πραγματική επικοινωνία, παιχνίδι, κίνηση και χρόνο χωρίς συνεχή ερεθίσματα. Γιατί η συναισθηματική ανάπτυξη δεν χτίζεται μέσα από μια οθόνη, αλλά μέσα από τη σχέση με τους ανθρώπους γύρω τους.

Ίσως τελικά το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε σήμερα στα παιδιά δεν είναι περισσότερα ερεθίσματα, αλλά περισσότερη παρουσία. Χρόνο για συζήτηση, παιχνίδι, επαφή και αληθινή σύνδεση. Γιατί ένα παιδί δεν θυμάται πόσα βίντεο είδε, αλλά πώς ένιωσε μέσα στις σχέσεις που το μεγάλωσαν.

Παινέση Νικολέττα,

Ψυχολόγος,MSc