Mαρία Τσιγκουράκου: Gaslighting: Όταν αρχίζεις να αμφισβητείς τον εαυτό σου

Το gaslighting είναι μια μορφή ψυχολογικής κακοποίησης κατά την οποία ένα άτομο προσπαθεί συστηματικά να κάνει κάποιον να αμφισβητήσει τη μνήμη, την αντίληψη και την κρίση του. Μέσα από επαναλαμβανόμενη άρνηση γεγονότων, διαστρέβλωση της πραγματικότητας και υποτίμηση των συναισθημάτων του άλλου, το θύμα αρχίζει σταδιακά να χάνει την εμπιστοσύνη στον ίδιο του τον εαυτό.

Φράσεις όπως «Υπερβάλλεις», «Δεν έγινε ποτέ αυτό», «Τα φαντάζεσαι», «Είσαι πολύ ευαίσθητος/η» ή «Πάλι θυμάσαι λάθος» μπορεί να φαίνονται αθώες όταν συμβαίνουν μεμονωμένα. Όταν όμως επαναλαμβάνονται συστηματικά και χρησιμοποιούνται για να ελέγξουν ή να αποδυναμώσουν τον άλλον, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα gaslighting.

Η συνεχής αυτή χειραγώγηση μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Το άτομο αρχίζει να αμφιβάλλει για τις σκέψεις και τις αποφάσεις του, νιώθει σύγχυση, ενοχές και ανασφάλεια, ενώ συχνά αναπτύσσει χαμηλή αυτοεκτίμηση, άγχος ή ακόμη και συμπτώματα κατάθλιψης. Δεν είναι λίγες οι φορές που το θύμα ζητά συγγνώμη για πράγματα που δεν έκανε ή αισθάνεται ότι ευθύνεται για τη συμπεριφορά του κακοποιητή.

Το gaslighting μπορεί να εμφανιστεί σε ερωτικές σχέσεις, μέσα στην οικογένεια, στον εργασιακό χώρο ή ακόμη και σε φιλικές σχέσεις. Κοινό χαρακτηριστικό είναι η σταδιακή δημιουργία μιας σχέσης ελέγχου, όπου το θύμα δυσκολεύεται να εμπιστευτεί τη δική του κρίση και εξαρτάται όλο και περισσότερο από τον θύτη για να «ερμηνεύσει» την πραγματικότητα.

Αν αναγνωρίζετε τέτοιες συμπεριφορές στη ζωή σας, είναι σημαντικό να θυμάστε ότι τα συναισθήματα και οι εμπειρίες σας έχουν αξία. Η συζήτηση με ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης, η καταγραφή των γεγονότων και η αναζήτηση υποστήριξης από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της αυτοπεποίθησης και στην αναγνώριση των ορίων σε μια σχέση.

Η ψυχολογική βία δεν αφήνει πάντα ορατά σημάδια, όμως οι επιπτώσεις της μπορεί να είναι βαθιές και μακροχρόνιες. Η ενημέρωση γύρω από το gaslighting αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την αναγνώριση της κακοποιητικής συμπεριφοράς και την ενδυνάμωση όσων τη βιώνουν. Η υγιής επικοινωνία βασίζεται στον σεβασμό, την ειλικρίνεια και την εμπιστοσύνη , ποτέ στη χειραγώγηση και την αμφισβήτηση της πραγματικότητας του άλλου.

Τσιγκουράκου Μαρία

Ψυχολόγος, Ψυχαναλυτική θεραπεύτρια

Εθελόντρια, ΕΞελίσσω