Παναγιώτα Καραμπάτου: Δεν ευθύνονται τα ρούχα σου όταν παρενοχλείσαι.

Η σεξουαλική παρενόχληση δεν προκαλείται ποτέ από τα ρούχα, την εμφάνιση ή τη συμπεριφορά του θύματος. Προκαλείται αποκλειστικά από τον θύτη και από τις κοινωνικές δομές που του επιτρέπουν να πιστεύει ότι έχει δικαίωμα να παραβιάζει τα όρια ενός άλλου ανθρώπου. Αυτό δεν είναι άποψη, είναι θέση που στηρίζεται σε δεκαετίες ερευνών της κοινωνικής ψυχολογίας, της εγκληματολογίας και των gender studies.

Η ευθύνη δεν ανήκει στο θύμα

Η θεωρία του victim blaming είναι καλά τεκμηριωμένη: όταν μια κοινωνία δεν μπορεί να διαχειριστεί τη βία, αναζητά εξηγήσεις που «ταιριάζουν» σε στερεότυπα. Έτσι, αντί να εξετάζει την πράξη του θύτη, στρέφεται στο θύμα. Όμως η έρευνα είναι ξεκάθαρη:

• Μελέτες του American Psychological Association δείχνουν ότι η σεξουαλική παρενόχληση δεν σχετίζεται με την ενδυμασία, αλλά με ανισορροπίες εξουσίας.
• Το European Institute for Gender Equality επιβεβαιώνει ότι οι θύτες στοχοποιούν γυναίκες όλων των ηλικιών, σωματότυπων και ενδυματολογικών επιλογών.
• Η UN Women επισημαίνει ότι η παρενόχληση είναι πράξη ελέγχου, όχι επιθυμίας.

Η ιδέα ότι «τα ρούχα προκαλούν» δεν έχει καμία επιστημονική βάση. Είναι ένας κοινωνικός μύθος που λειτουργεί ως μηχανισμός σιωπής.

Γιατί οι γυναίκες δεν πρέπει να νιώθουν ενοχές

Η ενοχή είναι συχνά το πρώτο συναίσθημα που βιώνει μια γυναίκα μετά από παρενόχληση. Αυτό δεν συμβαίνει επειδή φταίει, αλλά επειδή έχει μεγαλώσει σε μια κοινωνία που της έχει μάθει να αυτοελέγχεται συνεχώς: πώς ντύνεται, πώς μιλά, πώς κινείται, πώς «προκαλεί». Η ενοχή όμως:

• αποδυναμώνει το θύμα
• ενισχύει τον θύτη
• διαιωνίζει τη σιωπή

Η πραγματικότητα είναι απλή: κανένα ρούχο δεν αποτελεί πρόσκληση. Η συναίνεση είναι η μόνη «πρόσκληση» που υπάρχει στις ανθρώπινες σχέσεις.

Γιατί οι γυναίκες πρέπει να στηρίζουν τις γυναίκες

Η έρευνα δείχνει ότι η κοινωνική στήριξη μειώνει δραματικά τις επιπτώσεις της παρενόχλησης. Όταν μια γυναίκα ακούει από άλλη γυναίκα «σε πιστεύω», «δεν φταις», «είμαι εδώ», ενεργοποιείται ένας μηχανισμός αποκατάστασης της αξιοπρέπειας και της αυτοεκτίμησης.

Επιπλέον, η αλληλεγγύη μεταξύ γυναικών:

• αποδυναμώνει τα στερεότυπα
• μειώνει τον φόβο καταγγελίας
• ενισχύει τη συλλογική φωνή απέναντι στη βία

Η κοινωνική αλλαγή δεν ξεκινά από νόμους, ξεκινά από το πώς στεκόμαστε η μία δίπλα στην άλλη.

Πέγκυ Καραμπάτου

Ιδρύτρια ΕΞελίσσω

Φιλόλογος, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας, Συγγραφέας

Instractor Ευεξίας Ογκολογικών Ασθενών